Bulgaristan, son beş yıl içinde sekizinci kez genel seçimler için sandık başına gitti. Avrupa Birliği üyesi ülkedeki bu sık seçim döngüsü, derinleşen siyasi istikrarsızlığın ve kalıcı bir hükümet kurma güçlüğünün sembolü haline geldi. 9 Haziran Pazar günü yapılan seçimlerde, aynı zamanda Avrupa Parlamentosu üyelerinin de belirlenmesiyle çifte bir seçim mesaisi yaşandı. Bu kritik seçimler, yolsuzlukla mücadele, düşük yaşam standartları ve demografik sorunlarla boğuşan Bulgaristan’ın geleceği için yeni bir umut ışığı olmanın yanı sıra, seçmenlerin artan bıkkınlığının da bir göstergesi.
Ülke, özellikle son üç yılda siyasi bir girdabın içinde bulunuyor. Koalisyon hükümetleri ya kurulamıyor ya da çok kısa süre içinde dağılıyor. Bu durum, reform süreçlerini sekteye uğratırken, halkın siyaset kurumuna olan güvenini de sarsıyor. Sandık başına gitme oranlarının düşüklüğü de bu güvensizliğin ve siyasi yorgunluğun bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
Neden Bu Kadar Sık Seçim Yapılıyor?
Bulgaristan’daki siyasi istikrarsızlığın temelinde birden fazla faktör yatıyor:
- Kutuplaşma ve Uzlaşmazlık: Ülkedeki ana siyasi partiler arasında derin ideolojik farklılıklar ve kişisel husumetler, uzun ömürlü ve istikrarlı koalisyon hükümetleri kurulmasını engelliyor.
- Yolsuzlukla Mücadele: Son yıllarda yolsuzlukla mücadele söylemleri siyasette önemli bir yer tutarken, bu konuda net adımlar atılmaması veya atılan adımların yarattığı gerilimler hükümetlerin ömrünü kısaltıyor.
- Son Hükümetin Çöküşü: Son genel seçim olan 2 Nisan 2023 tarihli seçimin ardından kurulan, “Değişime Devam – Demokratik Bulgaristan” (PP-DB) ile “Bulgaristan’ın Avrupalı Gelişimi İçin Yurttaşlar” (GERB) partileri arasındaki “rotasyonel başbakanlık” anlaşması da Nisan 2024’te bozuldu. Bu anlaşma, başbakanlık koltuğunun dokuzar aylık dönemlerle paylaşılmasını öngörüyordu ve bir uzlaşma girişimiydi ancak başarısız oldu.
Seçimde Öne Çıkan Partiler ve Beklentiler
Bu seçimlerde de anahtar rol oynayacak bazı siyasi aktörler bulunuyor:
- GERB (Bulgaristan’ın Avrupalı Gelişimi İçin Yurttaşlar): Eski başbakan Boyko Borisov liderliğindeki bu merkez sağ parti, anketlerde genellikle ilk sırada yer alıyor ve en büyük parti olması bekleniyor. Avrupa Birliği ve NATO yanlısı bir politika izliyor.
- PP-DB (Değişime Devam – Demokratik Bulgaristan): Kiril Petkov ve Asen Vasilev’in liderliğindeki bu reformist koalisyon, yolsuzlukla mücadele ve yargı reformu vaatleriyle öne çıkıyor.
- HÖH (Hak ve Özgürlükler Hareketi): Türk azınlığının partisi olarak bilinen HÖH, Delyan Peevski’nin liderliğinde kilit bir pozisyona sahip. Genellikle koalisyon kurma süreçlerinde belirleyici bir rol oynuyor.
- Vazrazhdane (Yeniden Doğuş): Aşırı milliyetçi ve Rusya yanlısı söylemleriyle dikkat çeken bu parti, son dönemde yükselişte. AB karşıtı ve NATO karşıtı bir duruş sergiliyor.
- Diğer Partiler: Bulgaristan Sosyalist Partisi (BSP) ve Böyle Bir Halk Var (ITN) gibi partiler de meclise girmeye çalışacak.
Bulgaristan’ı Bekleyen Zorluklar
Seçim sonuçları ne olursa olsun, yeni hükümeti bekleyen ciddi zorluklar bulunuyor:
- Ekonomik Durum: Düşük yaşam standartları, yüksek enflasyon ve gençlerin göç etmesi ülkenin öncelikli sorunları arasında.
- Demografik Sorunlar: Düşük doğum oranları ve yüksek göç, Bulgaristan’ın geleceği için ciddi bir tehdit oluşturuyor.
- Yolsuzluk: Halkın en büyük şikayetlerinden biri olan yolsuzlukla etkili mücadele, siyasi istikrarın anahtarı olarak görülüyor.
- Jeopolitik Denge: Rusya-Ukrayna Savaşı’nın gölgesinde, enerji güvenliği ve Rusya ile ilişkiler konusunda dengeyi korumak, ülkenin dış politikasının önemli bir parçası.
Bu seçimlerin ardından da istikrarlı bir koalisyon hükümeti kurulup kurulamayacağı belirsizliğini koruyor. Analistler, yeni bir hükümetin kurulmasının yine uzun ve çetin pazarlıklara sahne olabileceği konusunda uyarıyor.