ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü artırma yönündeki son açıklamaları ve Umman Denizi’nde yeni bir donanma üssü kurma planları üzerine Tahran’a sert bir uyarıda bulundu. CENTCOM, bölgede gerilimi tırmandıracak adımlardan kaçınılması ve seyrüsefer serbestliğinin vazgeçilmez bir prensip olduğu mesajını verdi.
CENTCOM Sözcüsü, yaptığı açıklamada, İran’ın Hürmüz Boğazı’nda uluslararası deniz trafiğini kontrol etme niyetini açıklamasının bölgenin istikrarını tehdit ettiğini vurguladı. Sözcü, “Uluslararası hukuk, tüm ülkelerin Hürmüz Boğazı da dahil olmak üzere açık denizlerde ve uluslararası sularda serbestçe seyrüsefer yapma hakkını garanti eder. İran’ın bu haklara yönelik herhangi bir müdahalesi veya tehdidi kabul edilemezdir ve bölgesel istikrarı derinden sarsar,” ifadelerini kullandı.
İran’ın Yeni Donanma Üssü ve Hedefleri
Gerilimin fitilini ateşleyen gelişmeler, İran Deniz Kuvvetleri Komutanı Tuğamiral Şahram İrani’nin geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamalara dayanıyor. Tuğamiral İrani, İran’ın güneydoğusundaki Makran bölgesinde yeni bir donanma üssü kurulacağını duyurdu. Bu üssün, İran’ın deniz operasyonlarını Umman Denizi ve Hint Okyanusu’na genişletme stratejisinin bir parçası olduğu belirtildi.
- Konum: İran’ın güneydoğusundaki Makran bölgesi.
- Hedef: Deniz operasyonlarını Umman Denizi ve Hint Okyanusu’na yaymak.
- Uzun Vadeli Amaç: Pasifik ve Atlantik gibi küresel sularda kalıcı bir deniz varlığı oluşturmak.
- Boğaz Kontrolü İddiası: Tuğamiral İrani ayrıca, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki trafik kontrolünü elinde bulundurma hakkına sahip olduğunu iddia etti.
Hürmüz Boğazı’nın Stratejik Önemi
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’ni Umman Denizi’ne bağlayan ve dünya petrol ticaretinin önemli bir kısmının geçtiği stratejik bir su yoludur. Her gün milyonlarca varil petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz bu boğazdan geçerek küresel piyasalara ulaşmaktadır. Boğazın uluslararası statüsü ve seyrüsefer serbestliği, küresel enerji güvenliği açısından hayati öneme sahiptir. Bu nedenle, boğazın kontrolüne yönelik herhangi bir girişim, uluslararası toplumda büyük endişe yaratmaktadır.
Bölgesel Güvenlik ve ABD Varlığı
ABD, Basra Körfezi ve çevresindeki sularda uzun süredir güçlü bir askeri varlık bulundurmaktadır. Bu varlık, özellikle Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer serbestliğini güvence altına almayı ve bölgedeki müttefiklerini korumayı amaçlamaktadır. Geçmişte İran ve ABD arasında Hürmüz Boğazı ve çevresinde, tanker saldırıları ve insansız hava aracı düşürme olayları gibi birçok gerilimli an yaşanmıştır. CENTCOM’un son uyarısı, bu hassas dengenin korunmasına yönelik kritik bir mesaj olarak değerlendiriliyor.
ABD’li yetkililer, İran’ın nükleer programı, bölgesel vekil güçleri aracılığıyla yürüttüğü faaliyetler ve balistik füze geliştirme çabaları nedeniyle bölgede istikrarsızlaştırıcı bir rol oynadığını belirtmektedir. CENTCOM’dan gelen bu uyarı, İran’ın son açıklamalarının, bölgede zaten yüksek olan tansiyonu daha da artırma potansiyeli taşıdığını açıkça göstermektedir. Uluslararası gözlemciler, tarafların gerilimi düşürme yönünde adımlar atması ve diyalog kanallarını açık tutması gerektiğini vurguluyor.